• ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΕΧΕΙ ΠΡΟΚΥΨΕΙ ΑΠΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ (ΕΡΓΑΣΙΕΣ-ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ-ΣΧΕΔΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ) ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΗΣ Δ/ΝΣΗΣ Π.Ε. Γ΄ ΑΘΗΝΑΣ
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΝΕΡΓΕΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΝΕΡΓΕΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 7 Ιανουαρίου 2012

ΕΝΤΥΠΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

περισσότερα...

ΒΙΟΜΑΖΑ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ

A. Επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών
στους πολίτες του κόσμου


Ηλικίες
> 10 ετ.

Διάρκεια
~ 2 h

Στόχος
- Να εισάγουμε την ομάδα σε επιπτώσεις που έχουν οι κλιματικές αλλαγές και συγκεκριμένα, στο πως επηρεάζουν τις ζωές των κατοίκων σε διαφορετικές ‘γωνιές’ του πλανήτη.
- Να διευκολύνουμε την κατανόηση και την ευαισθητοποίηση στο πώς οι κλιματικές αλλαγές έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στους φτωχότερους.

Εργαλεία / Υλικά
•Σχετική Παρουσίαση (βλ. αρχείο Power Point)
• Φωτοτυπίες των case studies
• Χαρτιά και χαρτόνια A4, Α3, μολύβια και χρώματα

Δραστηριότητα
Α. Γίνεται η προβολή της παρουσίασης ‘Οι επιπτώσεις των Κλιματικών Αλλαγών’ σε όλη την ομάδα. Γίνεται μια γενικότερη συζήτηση στο τι παρουσιάζεται στην προβολή, περιλαμβάνοντας στοιχεία όπως:
• Ποιες επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών παρουσιάζονται;
• Σε τι μπορεί να οδηγήσουν;
• Είναι ίδιες στις διαφορετικές χώρες;
• Πως αντιμετώπισαν την κατάσταση οι άνθρωποι στις ιστορίες;
• κ.λπ.

Υπενθυμίστε στην ομάδα ότι φαινόμενα όπως οι πλημμύρες οι ξηρασίες και οι τυφώνες δε συμβαίνουν για πρώτη φορά στην ιστορία του πλανήτη, αλλά πλέον εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών εμφανίζονται πιο έντονα και πιο συχνά.

Στην περίπτωση που η ομάδα επιθυμεί να δει ξανά την προβολή θα πρέπει να επαναληφθεί.

Β. Σε μικρές ομάδες, οι μαθητές επιλέγουν μία περίπτωση (ανά ομάδα) για την οποία θα δουλέψουν και θα δημιουργήσουν μία ακολουθία (σειρά) από 4 ως 5 γεγονότα της ιστορίας (storyboard) τα οποία θα ‘εικονογραφούν’ & ερμηνεύουν την ιστορία.

π.χ. Στην ιστορία της Tara το storyboard θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα εξής γεγονότα: Καλλιέργεια – Πλημμύρα στον αγρό - Δυσκολίες της οικογένειας – Μετακίνηση του σπιτιού – Ξηρασία.

Γ. Οι ομάδες επιλέγουν λέξεις-κλειδιά που περιγράφουν το κάθε «καρέ»/γεγονός της ιστορίας στην οποία δουλεύουν. Μπορούν, εκτός από τις λέξεις να φτιάξουν και σχετικά σκίτσα τα γεγονότα (χαρτιά Α4 ή Α3).
Κάθε καρέ θα πρέπει να περιλαμβάνει:
Τίτλο,
Περιγραφή, 1-2 προτάσεις και σκίτσα
Υπότιτλο, μία πρόταση που προετοιμάζει το επόμενο καρέ.
(!) Ενδιαφέρον θα έχει τα καρέ να συμπεριλαμβάνουν (όπου είναι δυνατό) ‘speech bubbles’ (συννεφάκια με τις σκέψεις) των ηρώων σε κάθε καρέ που θα περιέχουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα των ηρώων σε κάθε ‘σεκάνς’.
Το τελευταίο καρέ μπορεί να περιγράφει το μέλλον της ιστορίας όπως θα ήθελε η ομάδα να εκτυλίσσεται.

Δ. Κάθε ομάδα παρουσιάζει το storyboard που έφτιαξε στους υπόλοιπους (μέλος ομάδας/καρέ) και περιγράφει τι συνέβη στον πρωταγωνιστή.
Επιπλέον, εξηγεί το τέλος που έδωσε στην ιστορία. (debrief)
Ακολουθούν σχόλια, ερωτήσεις και συζήτηση από τις υπόλοιπες ομάδες – Γίνεται η σύγκριση μεταξύ των διαφορετικών ιστοριών αναφορικά με:
- Ποιο είναι το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ήρωες;
- Με ποιο τρόπο επηρεάζονται οι ζωές τους;
- Με τι τρόπους αντιδρούν;
- ...

Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη ως προς τις λειτουργίες της δραστηριότητα καθώς περιλαμβάνει:
- Μελέτη περίπτωσης (case-study)
- Ανάλυση της ιστορίας σε διαφορετικούς χρόνους (παρελθόν – παρόν - μέλλον)
- Αξιοποίηση δημιουργικής σκέψης, καταιγισμού ιδεών και κριτικής σκέψης μέσα στις ομάδες
- Χρήση ποικίλων δεξιοτήτων (σκιτσογράφηση, γραφή τίτλων, προφορική και σωματική παρουσίαση, κ.λπ.)
- Ενσυναίσθηση (τι σκέφτονται, τι νιώθουν οι ήρωες των ιστοριών, πως αντιδρούν, κ.λπ.)


Βιβλιογραφία
- www.oxfam.org.uk/education/resources/effects
- Denison G. (1995) “Storyboarding: A brief description of the process”, EC 304008, ERIC.



B. Συμπεριφορές & Δράσεις σχετικά
με την Ενέργεια

Ηλικίες
> 12 ετών

Διάρκεια
~1 ώρα

Στόχος
Να αναλυθούν και να ιεραρχηθούν οι συμπεριφορές και οι δράσεις –σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο - για τον περιορισμό των επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών.

Εργαλεία / Υλικά
Χαρτόνια Α3, κάρτες ή post-it, χαρτοπίνακας, μολύβια

Δραστηριότητα
Α. Οι μαθητές χωρίζονται σε μικρές ομάδες. Σε κάθε ομάδα δίνεται ένα σύνολο από εννέα (9) κάρτες (ή εναλλακτικά post-it) που αναγράφουν συγκεκριμένες πράξεις και συμπεριφορές σχετικές με την εξοικονόμηση ενέργειας από τους πολίτες.

Β. Οι ομάδες κατηγοριοποιούν τις κάρτες σε:
- Δράσεις που αναφέρονται στον ατομικό τρόπο ζωής π.χ. κατεβάζω το διακόπτη όταν βγαίνω από το δωμάτιο, και
- Δράσεις που εμπεριέχουν τη συνεργασία με άλλους ή ακόμα και την προσπάθεια να πείσω άλλους π.χ. καμπάνια για να πειστεί το τοπικό συμβούλιο να εγκρίνει ποδηλατόδρομους.

Γ. Οι ομάδες αποφασίζουν ποιες δράσεις θεωρούν ως πιο αποτελεσματικές ή έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση.

[Γρήγορα θα φανεί ότι ο τρόπος ζωής του κάθε ατόμου και οι προσωπικές μας επιλογές έχουν μεγάλη σημασία. Από την άλλη πλευρά, οι αλλαγές εξαρτώνται σαφώς και από τη συλλογική δράση των ατόμων καθώς και τις αποφάσεις και συνεργασίες των κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση του παγκοσμίου προβλήματος της ενεργειακής εξοικονόμησης & των κλιματικών αλλαγών]

Στην ομάδα, οι μαθητές ιεραρχούν τις δράσεις σε ένα ‘σχήμα-διαμάντι’ ως εξής: Τοποθετούμε στην αρχή (θέση 1) τη κάρτα-δράση που θεωρούμε ως πιο σημαντική - Τοποθετούμε από κάτω τις δύο λίγο πιο (από την 1η ) σημαντικές δράσεις (θέση 2), από κάτω τις τρεις δράσεις λιγότερο σημαντικές μέχρι που στη θέση 5 γράφουμε τη δράση που θεωρούμε ως λιγότερο σημαντική. Το τελικό μας σχήμα (αφού κολλήσουμε τις κάρτες πάνω στο χαρτόνι) πρέπει να είναι περίπου όπως αυτό που ακολουθεί:
1
2 2
3 3 3
4 4
5
γ) Οι ομάδες παρουσιάζουν στους υπόλοιπους τα ‘διαμάντια’ τους, δίνοντας εξηγήσεις για τις επιλογές τους. Ακολουθεί συζήτηση και σχόλια στη σύγκριση των ‘διαμαντιών’ των ομάδων.

* Προτείνεται στους εκπαιδευτικούς να εφαρμόσουν μια τέτοια δραστηριότητα αφού έχει προηγηθεί συζήτηση, ενημέρωση ή και δραστηριότητα για την αναγκαιότητα εξοικονόμησης της ενέργειας (εξάντληση φυσικών πόρων, ρύπανση και υποβάθμιση του περιβάλλοντος & της ποιότητας ζωής, κ.ά.)
* Η δραστηριότητα συνδέει ουσιαστικά τον τρόπο ζωής με τον ενεργειακό του αντίκτυπο και παράλληλα, βοηθά στην αναγνώριση των δράσεων σε συλλογικό επίπεδο.
* Μέσα από την ιεράρχηση και τη συζήτηση ‘φανερώνονται’ τα κριτήρια πίσω από την ιεράρχηση και τις επιλογές των μαθητών για το ποιες θεωρούν ως τις πιο σημαντικές δράσεις και μπορούμε να διακρίνουμε τις ‘τάσεις’ στα κριτήρια που έχουν, τα οποία μπορεί να είναι μεταξύ άλλων:
Αποτελεσματικότητα
Κόστος (προσωπικό/υλικό)
Ρεαλισμός
Εμπόδια/Απαιτήσεις,
κ.λπ.

Παραδείγματα δράσεων είναι ενδεικτικά οι ακόλουθες. Εναλλακτικά, μπορούν να προκύψουν μέσα από καταιγισμό ιδεών των μαθητών.


Βιβλιογραφία
- Getting started with Global Citizenship: A guide for new teachers, Oxfam, UK.
- Malotidi V. & M. Scoullos (2004) Handbook on methods used in EE/ESD, MIO-ECSDE, Athens.
- Βίκυ Μαλωτίδη «Βιωματικές δραστηριότητες για τα θέματα Μετακινήσεις-Κατανάλωση-Ενεργειακό αποτύπωμα & κλιματικές αλλαγές» στο σεμινάριο Β΄ Επιπέδου «Κλιματικές αλλαγές & Περιβάλλον», ΚΠΕ Άμφισσας, 27-29 Μαρτίου 2009.


Κλείσιμο των ηλεκτρι-κών & ηλεκτρονικών συσκευών από το διακόπτη (και όχι στο stand-by)
Προτίμηση αστικών συγκοινωνιών ή ακόμα και περπάτημα & ποδήλατο όσο το δυνατόν συχνότερα.
Σβήσιμο των φώτων όταν δε χρειάζονται

Μείωση-επαναχρησιμοποίηση-ανακύκλωση των απορριμμάτων
Συνεργασία μεταξύ Κυβερνήσεων
Αποφυγή των τροφίμων εκτός εποχής
Συνεργασία μεταξύ των σχετικών κρατικών υπηρεσιών
Εφαρμογή κατάλληλης νομοθεσίας &
παροχή κινήτρων από το κράτος για “οικο-αλλαγές”
Παροχή πρόσβασης στην πληροφόρηση και τη δικαιοσύνη

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2:
Αυτή η φωτογραφία, πόσο βιώσιμη είναι;

Για την εκπαιδευτικό: Σχετικά με τη Βιωσιμότητα και τη Βιώσιμη ανάπτυξη υπάρχουν πάνω από 300 ορισμοί. Το ζητούμενο για την εκπαιδευτικό και τα παιδιά δεν είναι να απομνημονεύσουν κανένα ορισμό, αλλά να κατανοήσουν το όλο πλαίσιο προβληματισμού. Βιωσιμότητα είναι ένα σύνολο συνθηκών και τάσεων σε ένα δεδομένο σύστημα που έχουν τη δυνατότητα να υπάρχουν στο διηνεκές. Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΒΑ) είναι μια κατευθυνόμενη διαδικασία διαρκούς καινοτομίας και συστημικής αλλαγής στην κατεύθυνση της Βιωσιμότητας. Τα ιδανικά στα οποία βασίζεται η ΒΑ είναι κυρίως κοινωνικοί στόχοι, όπως η φροντίδα για το περιβάλλον, η κοινωνική ισότητα, η δικαιοσύνη και η ανοχή, η ποιότητα ζωής για όλους τους ανθρώπους της σημερινής και των επόμενων γενιών. Στις δημοκρατικές κοινωνίες η ΕΒΑ δημιουργείται μέσα από μια διαδικασία δημόσιας συμμετοχής.

Στόχοι:
Ÿ Να αποσαφηνίσουν και να κατανοήσουν την έννοια της βιωσιμότητας
Ÿ Να ανταλλάξουν απόψεις και να κατανοήσουν με πόσους διαφορετικούς τρόπους μπορούμε «να διαβάσουμε» / «να μεταφράσουμε» μια φωτογραφία, ένα αντικειμενικό γεγονός, ένα κοινωνικό στιγμιότυπο
Ÿ Να αντιληφθούν ότι στα κοινωνικά τεκταινόμενα τα πράγματα δεν είναι μαύρο-άσπρο και ότι τα προσωπικά μας φίλτρα είναι τα γυαλιά μέσα από τα οποία ερμηνεύουμε τον κόσμο

Προετοιμασία/ Απαραίτητα Υλικά:
Επιλέγουμε έγχρωμες φωτογραφίες από ημερήσιο και περιοδικό τύπο και υπολογίζουμε να υπάρχει μια φωτογραφία ανά δύο άτομα. Στην περίπτωση της θεματικής της «ενέργειας» μεταξύ των φωτογραφιών που μπορείτε να επιλέξετε θα μπορούσαν να είναι αυτές που αναδεικνύουν την αλληλοσυσχέτιση της ενέργειας με διάφορα ζητήματα (υπερκαταναλωτισμός, τρόποι μεταφοράς, καθημερινές συνήθειες κλπ). Χαράσσουμε μια πραγματική ή νοητή γραμμή στο πάτωμα (ή στο χώμα αν το εργαστήριο γίνεται έξω) που έχει δύο άκρα, το ένα είναι το ΒΙΩΣΙΜΟ και το άλλο ΚΑΘΟΛΟΥ ΒΙΩΣΙΜΟ.

Διαδικασία:
Παρακαλούμε τα παιδιά να χωριστούν σε ζευγάρια-όχι με τους φίλους τους-προτιμάμε να διαλέξουν ένα μαθητή/ μια μαθήτρια που δεν ξέρουν.
Αφού χωρισθούν σε δυάδες μοιράζουμε από μια φωτογραφία σε κάθε ζευγάρι και τους δίνουμε 5-10΄ να συζητήσουν μεταξύ τους και να αποφασίσουν πόσο βιώσιμη είναι ή όχι η φωτογραφία και να είναι σε θέση να δικαιολογήσουν την άποψή τους αυτή. Μετά πρέπει να την τοποθετήσουν σε αυτή τη γραμμή ανάλογα με το πώς την κρίνουν. Όλα τα παιδιά περνάνε εμπρός από τις φωτογραφίες και ακούνε την παρουσίαση της κάθε ομάδας. Όλες οι απόψεις είναι σεβαστές και αποδεκτές, δεν υπάρχει σωστό /λάθος, οι χιουμοριστικές αναγνώσεις ενθαρρύνονται. Ακολουθεί συζήτηση/ αναστοχασμός στην ολομέλεια.
ΜΑΛΑΛΑΤΗ ΔΙΤΣΙΟΥ, Δρ Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

ΓΙΑΤΙ ΕΠΕΛΕΞΑ ΑΥΤΗ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ:
· Το παιχνίδι βασίζεται σε ένα εργαστήριο (δοκιμασμένο σε εκπαιδευτικούς) με θέμα την κατανάλωση, το οποίο θεωρώ μπορεί να προσαρμοστεί και σε θέματα ενέργειας (όπως και άλλα θέματα ΕΑΑ που καταπιάνονται με καθημερινές προσωπικές συνήθειες).
· Μπορεί να παιχτεί από μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας, και μεγαλύτερα παιδιά
· Μπορεί να παιχτεί ακόμα και σε μία διδακτική ώρα (ή μια συνάντηση της σχολικής ομάδας ΠΕ)
· Δεν απαιτεί ακριβά υλικά ούτε χρονοβόρα προετοιμασία, ούτε καν ένα δωμάτιο/τάξη, αφού μπορεί να παιχτεί οπουδήποτε.
· Ανάλογα με την ηλικία και τη διάθεση της ομάδας η δραστηριότητα επιτρέπει εμβάθυνση στα κίνητρα που υποφώσκουν πίσω από τις πράξεις (διερεύνηση αξιών)


ΣΤΟΧΟΣ
Προτιμώ να μη θέσω τους στόχους της δραστηριότητας, αλλά ο καθένας που θα την αξιοποιήσει να θέσει τους δικούς του. Γενικότερα θα έλεγα ότι σκοπός της είναι να χρησιμοποιήσει ένα θέμα που σχετίζεται με καταναλωτικές συνήθειες σαν όχημα για να προσεγγιστούν οι γενικότερες αρχές της ΕΑΑ και οι αξίες της αειφορίας.


ΥΛΙΚΑ:
Ο δάσκαλος προετοιμάζει τα «βιβλιάρια καταθέσεων» της τράπεζας, που δεν είναι άλλα από χαρτόνια Α4 ή Α5 διπλωμένα στα δύο.
Επίσης μικρά στενόμακρα χαρτιά, 2 διαφορετικών χρωμάτων που θα αντιπροσωπεύουν τις αναλήψεις και τις καταθέσεις (αρ. μαθητών Χ3 για κάθε χρώμα)
2 Συρραπτικά ή 2 κόλλες


ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ :
Ο δάσκαλος εξηγεί ότι η ΠΡΑΣΙΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ είναι μια διαφορετική τράπεζα, μη κερδοσκοπική. Στο παιχνίδι αυτό η ΠΡΑΣΙΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ αντιπροσωπεύει στην ουσία το περιβάλλον που ζούμε, και έχει πελάτες όλους εμάς που με τις «καταθέσεις» (φιλο-περιβαλλοντικές συνήθειες) και τις «αναλήψεις» μας (μη φιλο-περιβαλλοντικές συνήθειες) καθορίζουμε το «αποθεματικό της κεφάλαιο» (ποιότητα περιβάλλοντος όπου ζούμε). Σημ: Η έννοια του περιβάλλοντος επεκτείνεται πέρα από το φυσικό, στο ανθρωπογενές, κοινωνικό περιβάλλον κ.λπ.

Ο δάσκαλος μοιράζει λοιπόν τα βιβλιάρια καταθέσεων, όπου ο κάθε μαθητής σημειώνει το όνομά του κ.λπ. Μοιράζει επίσης σε κάθε παίκτη 3 χαρτιά /κατάθεσης με την οδηγία «Σε κάθε χαρτάκι κατάθεση γράψτε μία συνήθειά σας που κάνετε προκειμένου να εξοικονομήσετε Ενέργεια». Η πράξη αυτή «προστατεύει» το περιβάλλον, ή αυξάνει το «κεφάλαιό του».

Δίνουμε λίγο χρόνο και στη συνέχεια μοιράζονται τα χαρτάκια / ανάληψη, με την οδηγία «Σε κάθε χαρτάκι κατάθεση γράψτε μία συνήθειά σας που προκαλεί σπατάλη Ενέργειας. Ενδεχομένως να θέλετε να την μετριάσετε (μπορεί κ όχι), αναγνωρίζετε ότι επιβαρύνει το περιβάλλον αλλά δεν θέλετε ή δεν μπορείτε να την σταματήσετε για κάποιους λόγους»

Δίνουμε χρόνο στους παίκτες και τους ζητάμε να είναι ειλικρινείς στις απαντήσεις τους, κυρίως στις «αναλήψεις». Κάποιοι δυσκολεύονται να βρουν καταθέσεις, κάποιοι άλλοι, οι πιο «ταγμένοι» δεν βρίσκουν αναλήψεις…

Όταν όλοι οι παίκτες έχουν συμπληρώσει τα χαρτάκια τους, ορίζουμε τους δύο ΤΑΜΙΕΣ, έναν για τις αναλήψεις και έναν για τις καταθέσεις. Είναι η στιγμή που γίνεται ένας χαμός, καθώς όλοι οι πελάτες σχηματίζουν ουρά προκειμένου ο κάθε ταμίας να συρράψει τα χαρτάκια στη σωστή στήλη του βιβλιαρίου…

Ακολουθεί συζήτηση σε ομάδες ή σε ολομέλεια, σχετικά με τις καταγεγραμμένες συνήθειες, που δυσκολεύτηκε ο καθένας, πόσο συνειδητά ή ασυνείδητα γίνονται αυτές οι «καταθέσεις» και οι «αναλήψεις», και ποια είναι τα κίνητρα σε κάθε περίπτωση. Προχωράμε δηλαδή σε συζήτηση ανάλυσης και διερεύνησης αξιών.

Κάποιες διαπιστώσεις από την εφαρμογή σε ενήλικες:

α) Ενώ οι δηλούμενες συμπεριφορές (φιλο-περιβαλλοντικές και μη) ποικίλουν, οι αξίες που τις καθοδηγούν είναι τελικά πολύ λιγότερες. Χαρακτηριστικές αξίες που αναδεικνύονται από τη συζήτηση είναι ο εγωκεντρισμός, η ασφάλεια, ο σεβασμός (στον εαυτό, στους άλλους, στα αντικείμενα, στη φύση) η κοινωνικοποίηση, η οικονομία κ.α.
β) Η ίδια αξία μπορεί να οδηγήσει τόσο σε περιβαλλοντική συμπεριφορά, όσο και σε μη περιβαλλοντική. Π.χ. η αξία της «υπευθυνότητας» οδηγεί κάποιον/α να ελαχιστοποιεί τα σκουπίδια που παράγει αλλά και να χρησιμοποιεί κατά κόρον το αυτοκίνητο, ώστε να είναι συνεπής στα ραντεβού του/της.
γ) Η ίδια συμπεριφορά, μπορεί να εκδηλώνεται με αφετηρία διαφορετικές αξίες από άτομο σε άτομο. Π.χ. κάποιος μπορεί να εξοικονομεί ενέργεια (σβήσιμο φώτων) για λόγους οικονομίας και κάποιος άλλος από οικολογική ευαισθησία.
δ) Σε ατομικό επίπεδο οι αξίες είτε συνηγορούν προς την εκδήλωση κάποιας συμπεριφοράς, είτε έρχονται σε σύγκρουση, οπότε ο καθένας καλείται να τις ιεραρχήσει. Π.χ. η εξοικονόμηση νερού μπορεί να παρακινείται από τις αξίες της οικονομίας, του σεβασμού στη φύση και της οικολογικής ευαισθησίας. Αντίθετα, όσον αφορά τη χρήση πλαστικών σακουλών στο supermarket η ευκολία (εγωκεντρισμός) υπερτερεί της οικολογικής ευαισθησίας.

ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ...

«ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ …»
ή η χρονο-γραμμή του μέλλοντος

Δραστηριότητα προσαρμοσμένη από Oxfam Education, www.oxfam.org.uk/education


ΓΙΑΤΙ ΕΠΕΛΕΞΑ ΑΥΤΗ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ:
· Η δραστηριότητα μπορεί να θεωρηθεί εργαλείο αναστοχασμού (reflection) ή και μη τυπικής αξιολόγησης
· Είναι προσαρμόσιμη. Καταρχήν προτείνεται να εφαρμοστεί μετά από σειρά δραστηριοτήτων για την κλιματική αλλαγή, αλλά ως εργαλείο μπορεί να εφαρμοστεί για οποιοδήποτε θέμα είτε αυτό αγγίζει ένα παγκόσμιο είτε ένα τοπικό ζήτημα (π.χ. το μέλλον του χωριού μου μετά από … )
· Αφήνει περιθώριο στη δημιουργία, γιατί ο κάθε μαθητής μπορεί να εκφράσει τις σκέψεις του γραπτώς, με μια ζωγραφιά, με έναν συμβολισμό …
· Εφόσον αξιοποιεί τη ζωγραφική, μπορεί να εφαρμοστεί και σε πολύ μικρά παιδιά
· Εμπνέει αισιοδοξία.


ΥΛΙΚΑ
Ατομικές κόλλες Α3 όπου αναπαράγουμε το παρακάτω διάγραμμα (Εναλλακτικά το κάνουμε και συλλογικά σε ένα χαρτί του μέτρου στο μήκος ενός τοίχου της τάξης)
Μαρκαδόροι και χαρτιά ζωγραφικής



ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πριν εφαρμόσετε τη δραστηριότητα σας παραπέμπουμε στο σχολιασμό του D. Hicks, που την πρότεινε, ώστε να βοηθηθείτε στο πως μπορείτε να την αξιοποιήσετε.

«Ο σχεδιασμός χρονογραμμών για το μέλλον εγείρει αμέσως το εξής ερώτημα στους μαθητές: Είναι το μέλλον που πιθανότητα θα συμβεί ή αυτό που θα θέλαμε να συμβεί; Η ερώτηση αυτή αναδεικνύει μία σημαντική διάκριση στο στοχασμό για το μέλλον μας. Από τη μια πλευρά έχουμε το μέλλον που διαφαίνεται πιο πιθανό, αν εξακολουθήσουν οι σημερινές τάσεις. Το πιθανό μέλλον προκύπτει από αυτό κυρίως περιμένουμε να συμβεί, σε έναν τόπο ή σε ένα θέμα. Αντίθετα το επιθυμητό μέλλον περιλαμβάνει όλα όσα θα θέλαμε να συμβούν. Το επιθυμητό μέλλον αντικατοπτρίζει τις βαθύτερες αξίες και τις προτεραιότητές μας.»


1750
σήμερα
πιθανό μέλλον
επιθυμητό μέλλον








ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Το αριστερό μέρος της χρονογραμμής, με αφετηρία την περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης, αντιπροσωπεύει το παρελθόν και φτάνει στις τάσεις όπως διαμορφώνονται σήμερα στο ζήτημα των κλιματικών αλλαγών. Εδώ οι μαθητές μπορούν να σημειώσουν (ζωγραφίσουν, δημιουργήσουν κολλάζ με φωτογραφίες άρθρα …) γεγονότα (milestones) που θεωρούν καθοριστικά στην αλλαγή του κλίματος και στη διαμόρφωση της σημερινής κατάστασης.

Ατομικά ή συλλογικά, με βάση τις σημερινές τάσεις, οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν το πιο «πιθανό» σενάριο, να εικάσουν μελλοντικά συμβάντα και τάσεις 100-200 χρόνια μετά. Αυτό μπορεί να γίνει σε τοπικό επίπεδο, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο (ή και στα τρία επίπεδα)

Σε επόμενο στάδιο οι μαθητές συμπληρώνουν τη γραμμή με το «επιθυμητό σενάριο», να περιγράψουν καταστάσεις και να φανταστούν εξελίξεις, που οι ίδιοι θα ήθελαν να συμβούν στο μέλλον, σε σχέση με την αλλαγή του κλίματος.

Στο τέλος, σε ολομέλεια η σε ομάδες συζητάμε τι ενέργειες χρειάζονται ώστε να «στραφεί» το πιθανό σενάριο προς το αντίστοιχο επιθυμητό. Οι ενέργειες αυτές μπορεί να αφορούν τη διεθνή κοινότητα (π.χ. ΟΗΕ), να είναι σε επίπεδο κράτους, όπως και ατομικές δράσεις. Εδώ αναδεικνύονται ζητήματα συλλογικής και ατομικής δυνατότητας στη διαμόρφωση του μέλλοντός μας (locus of control) που είναι εξαιρετικά σημαντικά στην ΠΕ και ιδιαίτερα στην ΕΑΑ.



ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Η δραστ/τα μπορεί να επαναληφθεί σε διάφορα στάδια ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για την κλιματική αλλαγή, καθώς οι προτάσεις των μαθητών αναμένεται να εμπλουτίζονται μετά τη μελέτη του ζητήματος και έτσι τα εναλλακτικά μελλοντικά σενάρια να διευρύνονται.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Hicks, D. W. (2006) Lessons for the Future: the missing dimension in education, Oxford: Trafford Publishing.
Alampei A. & Scoullos M., “Educational Material ‘Waste in our life’-Educators’ book”, MIO-ECSDE, 2007 και ιδιαίτερα η παράγραφος αφιερωμένη στο locus of control, διαθέσιμο στο www.medies.net

Η διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο

Η διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο
Υπολογισμός ποσότητας εκλυόμενου διοξειδίου του άνθρακα CO2


Καταγραφή και υπολογισμός της απόστασης και της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα (CO2) της διαδρομής από το σπίτι στο σχολείο.

Η δραστηριότητα
• θα βοηθήσει τους μαθητές να συνειδητοποιήσουν τη συμμετοχή τους στην εκπομπή CO2 και ότι η επιλογές τους στο θέμα της μετακίνησης μπορούν να έχουν αποτέλεσμα.
• θα συντελέσει στη συνειδητοποίηση και κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ της ανθρώπινης δραστηριότητας, της κλιματικής αλλαγής και της αειφόρου ανάπτυξης.

Τι θα χρειαστείτε
 Χάρτης της ευρύτερης περιοχής, κατά προτίμηση μεγάλου μεγέθους έτσι ώστε να μπορεί να αναρτηθεί στον τοίχο της τάξης, στον οποίο θα καταδεικνύονται τα σημεία διαμονής των μαθητών.
 Μικρές σημαίες και χρωματιστά στυλό/μολύβια.
 Νήμα και χάρακας.

Βοηθήματα που επισυνάπτονται:
Φύλλο Εργασίας 1: Πώς ήρθες στο σχολείο σήμερα;


Τι θα κάνετε
o Προμηθευτείτε ένα χάρτη της περιοχής του σχολείου που να καλύπτει και όλη την περιοχή που κατοικούν οι μαθητές του σχολείου.
o Εντοπίστε και σχεδιάστε τη διαδρομή κάθε μαθητή στο χάρτη. Μπορείτε να σημειώσετε το όνομα κάθε μαθητή με μια μικρή σημαία.
o Ζητήστε από τους μαθητές να βρουν πόσο μακριά είναι το σπίτι από το σχολείο. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με έναν από τους παρακάτω τρόπους:
-μετρήστε τη διαδρομή πάνω στο χάρτη με ένα νήμα, μετρήστε το μήκος του νήματος σε cm με χάρακα και υπολογίστε την απόσταση σε cm πολλαπλασιάζοντας με την κλίμακα του χάρτη (για να μετατρέψετε τα cm σε km διαιρέστε με το 100.000)
- μετρήστε τη διαδρομή με το χιλιομετρητή του αυτοκινήτου
- μετρήστε τη διαδρομή με GPS
o Ζητήστε από κάθε μαθητή να καταγράψει το αποτέλεσμα, στο δικό του Φύλλο εργασίας 1 (στήλη 4)
o Ζητήστε από κάθε μαθητή να υπολογίσει την ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που εκπέμπεται κατά τη μετακίνησή του από το σπίτι στο σχολείο (με βάση τις στήλες 3 και 4 του Φύλλου 1) και να καταγράψει το αποτέλεσμα στη στήλη 5
o Συζητήστε στην τάξη γύρω από τα παρακάτω θέματα:
• Συζητήστε τη διαφορά μεταξύ των διαφορετικών τύπων μετακίνησης
• Μπορούν δύο ή τρεις να μετακινηθούν με το ίδιο αυτοκίνητο αντί να μετακινούνται με ξεχωριστά οχήματα; Πώς μπορεί να υπολογιστεί η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα (CO2) ανά άτομο σε αυτή την περίπτωση;
• Γιατί υπάρχουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς; Πώς μπορεί να υπολογιστεί η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα (CO2) ανά άτομο σε αυτή την περίπτωση;
• Ποιοι είναι οι λόγοι χρησιμοποίησης μέσων μετακίνησης όπως το αυτοκίνητο ή το λεωφορείο;
• Μπορούν να εξασφαλισθούν κάποια οφέλη από την υιοθέτηση ενός διαφορετικού τύπου μετακίνησης, δηλ. λιγότερες εκπομπές CO2, καλύτερη υγεία ή ασφάλεια κλπ.;
• Έχουν τη δυνατότητα οι μαθητές να επιλέξουν ένα διαφορετικό τύπο μεταφορικού μέσου ο οποίος να προκαλεί χαμηλότερες εκπομπές CO2;
• Ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις στο θέμα της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από ολόκληρη την ομάδα μαθητών/τάξη (ή το σχολείο) σε έναν ολόκληρο χρόνο;


Φύλλο εργασίας 1

Η διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο
Ποσότητα εκλυόμενου διοξειδίου του άνθρακα CO2

Πώς ήρθες στο σχολείο σήμερα;

1 2 3 4 5
Τύπος μετακίνησης Τυπική μορφή ενέργειας Μέση τιμή εκπομπών CO2
(σε kg/km) Απόσταση διαδρομής από το σπίτι στο σχολείο
(σε km) Εκπομπή CO2 ανά διαδρομή (σε kg)

Με τα πόδια Τροφή & Νερό 0,003
Ποδήλατο Τροφή & Νερό 0,003
Αυτοκίνητο Βενζίνη 0,230
Λεωφορείο Πετρέλαιο ντίζελ 1,200
Σύνολο


-Δραστηριότητα προσαρμοσμένη από το http://www.kids4future.eu/regnmakersidene/kids4future/schools (CO2 footprint) και το http://www.create.org.uk/schools/teachers_resources.asp (school travel)

Αντίστοιχη δραστηριότητας στα ελληνικά (με μεγαλύτερη ανάπτυξη) στο: http://www.vrohopoioi.gr/drastiriotites.htm

Για υπολογισμό του «ίχνους» CO2 ή ευρύτερα του οικολογικού/ενεργειακού αποτυπώματος:
www.globalfootprint.org , www.wwf.gr , www.ecodriving.gr . www.myfootprint.org http://climatechange.eu.com κ.ά

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ

Επιλογές από το εκπαιδευτικό υλικό:Oxfam Cool Planet


http://www.oxfam.org.uk/coolplanet/climatechange/index.htm
Τίτλος: Climate Chaos (exploring the human cost of climate change)
Εξερευνώντας το ανθρώπινο κόστος της κλιματικής αλλαγής

απόδοση: Εφη Φουσέκη, Δρ Οικολογίας
Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης
Α΄ Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αθήνας

Εισαγωγικά στοιχεία για το εκπαιδευτικό αυτό υλικό

Αποτελεί μία ολοκληρωμένη πρόταση διδασκαλίας μίας εβδομάδας και απευθύνεται σε Βρετανούς εκπαιδευτικούς, σε σύνδεση με τα μαθήματα του σχολικού προγράμματος.(για παιδιά 9-11 ετών ) .
Περιέχει βασικές πληροφορίες στον εκπαιδευτικό κυρίως για την ενέργεια από απολιθωμένα καύσιμα εφόσον θεωρείται σημαντικό οι μαθητές να κατανοήσουν ότι αυτή η ενέργεια συνεισφέρει στην κλιματική αλλαγή . Από τους μαθητές ζητάμε συχνά να εξοικονομήσουν ενέργεια αλλά είναι ανακριβές και παραπλανητικό αν δεν προσδιορίσουμε ποιο είδος ενέργειας θέλουμε να εξοικονομήσουν .

Το υλικό αποτελείται από 3 ενότητες
1. Tι είναι κλιματική αλλαγή
2. Oι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής
3. Τι μπορούμε να κάνουμε


Επιλογή παρουσίασης των παρακάτω δραστηριοτήτων

Δραστηριότητα
«Τι γνωρίζουμε για την κλιματική αλλαγή»

Χρόνος: 20 λεπτά
Υλικά: δυο φύλλα από χαρτί πίνακα επίδειξης (flipchart)
• στο ένα είναι γραμμένο: κλιματική αλλαγή –τι γνωρίζουμε
• στο δεύτερο είναι γραμμένο: κλιματική αλλαγή –οι ερωτήσεις μας
Σκοπός: να διερευνήσουμε τι γνωρίζουν ήδη οι μαθητές και που έχουν άγνοια (κενά)

Τι κάνουμε:
Ζητάμε από την τάξη να σηκώσουν χέρια όσοι /ες έχουν ακούσει για «κλιματική αλλαγή» ή «παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας».
Μετά ακολουθεί ένας καταιγισμός ιδεών με ερωτήσεις
• τι γνωρίζουν γι αυτά
• Απορίες που έχουν γι αυτά
Γράφουμε τις απαντήσεις στα φύλλα χαρτιού σε μορφή δικτύου αντιστοιχίσεων.
Σε αυτό το στάδιο δεχόμαστε όλες τις ιδέες τους και δεν επιχειρούμε να διασαφηνίσουμε ή να εξηγήσουμε.
Οι δραστηριότητες που ακολουθούν είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να καλύψουν κάποια από τα κενά τους.
Καρφιτσώνουμε τα δυο φύλλα στην τάξη για να συμπληρώσουμε σ αυτά αργότερα.

Δραστηριότητα
« Εισαγωγή στην κλιματική αλλαγή»

Χρόνος:60 λεπτά
Υλικά:
• προβολικό μηχάνημα
• Τα δυο μισοσυμπληρωμένα φύλλα της προηγούμενης δραστηριότητας
• Ένα ακόμα φύλλο χαρτί (flipchart)

Σκοπός: να προσφέρουμε μια ευρεία εισαγωγή στην κλιματική αλλαγή και να αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε κάποιες από τις αιτίες
Τι κάνουμε:
H τάξη παρακολουθεί το φιλμ της εκπαιδευτικής Τηλεόρασης (www.edutv.ypepth.gr ή www.edutv.gr) για την κλιματική αλλαγή (τα πρώτα 10 λεπτά)
Αφού το δουν μια φορά τους λέτε oτι θα τα προβάλλετε άλλη μία φορά.
Ζητάτε τώρα από την τάξη να εστιάσουν στις αιτίες της κλιματικής αλλαγής όπως προσδιορίζονται στο φιλμ.
Ακολούθως πηγαίνετε πίσω στα μισοσυμπληρωμένα χαρτιά για να συμπληρώσετε ότι πουν σύμφωνα με τις ερωτήσεις:
• Θέλουν να προσθέσουν κάτι σε αυτά που γνωρίζουν;
• Το φιλμ απάντησε σε κάποια από τις ερωτήσεις;
• Έχει προκύψει ίσως κάποια νέα απορία που θέλουν να συμπληρώσουν;


Δραστηριότητες που εστιάζουν στην δική μας συνεισφορά στην κλιματική αλλαγή με τίτλο «Απολιθωμένα καύσιμα στην καθημερινή μας ζωή»
ερωτήσεις –κλειδιά
1. Πότε χρησιμοποιούμε ενέργεια από απολιθωμένα καύσιμα (ορυκτά καύσιμα)
2. Πως μπορούμε να το ελαττώσουμε αυτό


a. Οι μαθητές /τριες καταγράφουν αναλυτικά δραστηριότητες της καθημερινότητάς τους και βρίσκουν σε ποιες από αυτές χρησιμοποιούν ενέργεια ορυκτών καυσίμων.

b. Αναζήτηση τρόπων βελτίωσης (εξοικονόμησης ενέργειας στο σπίτι και στο σχολείο με βάση τις προτεινόμενες προς τους πολίτες συμβουλές από το φυλλάδιο ενός φορέα πχ. ΔΕΗ κ. α.



Δραστηριότητα προς το τέλος της χρονιάς:
«Πως ενθαρρύνουμε τους άλλους να έρθουν κοντά μας»

Ο εκπαιδευτικός προτείνει στις ομάδες των μαθητών της τάξης που εκπαιδεύτηκαν στο υλικό.
Μέσα από την όλη αυτή διαδικασία του προγράμματος Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σκεφθήκατε πως θα μπορούσατε να μοιραστείτε με άλλους πράγματα που μάθατε για την κλιματική αλλαγή και να τους ενθαρρύνετε να κάνουν κάτι γι αυτό. Τώρα θα σκεφθείτε τους καλύτερους τρόπους για να το κάνετε.

Στην ομάδα σας ,συζητείστε και κρατείστε σημειώσεις:

1. Για ποιο πράγμα θέλεις να πεις στους άλλους
• Γράψε το «μήνυμα» που θέλεις να περάσεις.

2. Ποιοι είναι το «κοινό σου»
• Θέλεις να μοιραστείς το μήνυμά σου με πιο μικρά παιδιά, με τους γονείς σου, με την ηγεσία του σχολείου σου, με τους δημότες της περιοχής σου;

3. Τι γνωρίζουν ήδη;
• για να μην τους μπερδέψεις ή να τους πεις κάτι βαρετό

4. Τι θα τους τραβούσε την προσοχή;
• Χρειάζεται μήπως να κάνεις το μήνυμα «άνετο», «αστείο», « ευκολονόητο», « σημαντικό», «ότι συμφέρει»;
• Θα έπιανε καλύτερα μία ιστορία, δεδομένα, εικόνες, κλπ.;

5. Τώρα δοκίμασε το μήνυμα σου και τους τρόπους που σχεδιάζεις να το εξηγήσεις, με ένα παιχνίδι ρόλων
• Οι μισοί της ομάδας θα κάνουν αυτούς που εξηγούν το πρόβλημα και το τι θα πρέπει να κάνει ο κόσμος γι αυτό, με τον τρόπο που έχετε διαλέξει καλύτερο.
• οι άλλοι μισοί θα ανταποκριθούν με τον τρόπο που νομίζετε ότι θα ανταποκρινόταν το ακροατήριο σας
Εάν πουν ότι είναι βαρετό. ότι δεν τους πολυ-νοιάζει, ότι τους απασχολούν άλλα , ότι δεν καταλαβαίνουν…, προσπαθήστε να βρείτε διαφορετικούς τρόπους να τους πείσετε!

6.Τώρα χρησιμοποιείστε ό,τι μάθατε για να περάσετε το μήνυμά σας.